Objawy demencji i Alzheimera – co powinna wiedzieć Opiekunka?

Demencja nie oznacza wyłącznie zapominania nazwisk czy odkładania przedmiotów w nietypowe miejsca. Zmiany mogą dotyczyć orientacji, mowy, zachowania i wykonywania zwykłych czynności. Dla Opiekunki znajomość tych mechanizmów daje bardzo praktyczną korzyść – łatwiej odróżnić złośliwość od dezorientacji i odpowiednio poprowadzić codzienną komunikację z Seniorem.

Objawy demencji a objawy Alzheimera – jaka jest różnica?

Demencja jest zespołem objawów związanych z pogorszeniem funkcji poznawczych. Choroba Alzheimera jest natomiast jedną z chorób, które mogą prowadzić do demencji. Nie należy więc używać obu nazw zamiennie.

Typowe objawy demencji obejmują problemy z pamięcią, orientacją w czasie i miejscu oraz rozumieniem sytuacji. Senior może kilka razy zadać to samo pytanie. Może też zapomnieć, że przed chwilą jadł śniadanie albo rozmawiał z córką.

Pojawiają się również trudności językowe. Podopieczny może nie pamiętać nazwy kubka, szafy czy telewizora. Czasem zastępuje brakujące słowo opisem, na przykład mówi „to do picia” zamiast „szklanka”.

Objawy Alzheimera często zaczynają się od trudności z zapamiętywaniem nowych informacji. Z czasem mogą pojawić się problemy z planowaniem prostych czynności oraz rozpoznawaniem miejsc. Senior może przestać rozumieć, do czego służy przedmiot używany wcześniej codziennie.

Opiekunka nie stawia diagnozy na podstawie takich zachowań. Można za to zapisywać konkretne sytuacje i przekazywać je rodzinie. Informacja „trzy razy pytał dziś o godzinę obiadu” mówi znacznie więcej niż stwierdzenie „pamięć się pogorszyła”.

Jak rozmawiać z Seniorem z demencją?

Najlepiej używać krótkich komunikatów. Jedno zdanie powinno dotyczyć jednej czynności. Zamiast powiedzieć „proszę wstać, założyć sweter i przejść do kuchni”, lepiej najpierw poprosić o wstanie. Kolejny komunikat można przekazać po wykonaniu pierwszej czynności.

Pytania z dużą liczbą możliwości mogą powodować dezorientację. „Co chce Pan dzisiaj robić?” wymaga samodzielnego stworzenia odpowiedzi. Łatwiejsze będzie pytanie: „Chce Pan posiedzieć w ogrodzie czy w salonie?”.

Nie trzeba też za każdym razem poprawiać Seniora. Jeśli Podopieczny twierdzi, że musi odebrać dzieci ze szkoły, choć jego dzieci mają po 60 lat, spór o datę urodzenia zwykle niewiele daje. Lepiej odpowiedzieć na emocję ukrytą za wypowiedzią. Można zapytać, czy martwi się o dzieci albo zaproponować rozmowę o rodzinie.

Przy rozmowie pomaga ograniczenie hałasu. Wyłączony telewizor i kontakt wzrokowy zmniejszają liczbę bodźców konkurujących o uwagę Seniora. Trzeba też zostawić kilka sekund na odpowiedź. Powtarzanie pytania natychmiast po jego zadaniu może tylko zwiększyć napięcie.

Zespół zachodzącego słońca – dlaczego wieczorem bywa trudniej?

Zespół zachodzącego słońca opisuje nasilenie dezorientacji, niepokoju lub pobudzenia późnym popołudniem i wieczorem. Może występować u części osób z demencją. Senior staje się wtedy niespokojny, chce „wracać do domu” albo zaczyna chodzić po mieszkaniu bez wyraźnego celu. https://akademiaopiekunow.pl/

Przydatna jest obserwacja godziny pojawiania się takich zachowań. Jeśli napięcie regularnie zaczyna się około 17:00, można wcześniej ograniczyć liczbę bodźców. Spokojniejsze otoczenie, zapalone światło i znany plan wieczoru pomagają zmniejszyć dezorientację.

Nie powinno się organizować najbardziej angażujących aktywności tuż przed snem. Głośna telewizja, duża liczba gości lub częste zmiany pomieszczeń mogą utrudnić wyciszenie. Lepszą opcją bywa spokojna rozmowa, oglądanie rodzinnych zdjęć albo słuchanie znanej muzyki.

Trudne zachowanie często ma konkretną przyczynę

Senior z demencją nie zawsze potrafi powiedzieć, czego potrzebuje. Zdenerwowanie może pojawić się po zmianie planu, w obcym otoczeniu albo podczas próby wykonania zbyt trudnego zadania. Zamiast oceniać zachowanie, lepiej sprawdzić, co wydarzyło się kilka minut wcześniej.

Dobrze działa stały rytm dnia. Podobna godzina śniadania, spaceru i odpoczynku zmniejsza liczbę sytuacji wymagających ponownego orientowania się w rzeczywistości. Pomocne są też znajome aktywności – składanie ręczników, podlewanie kwiatów, oglądanie albumu czy przygotowanie stołu.

Najbardziej użyteczną umiejętnością Opiekunki jest obserwowanie powtarzalnych schematów. Jeśli określone objawy demencji pojawiają się po odwiedzinach, wieczorem lub przy zmianie planu, można inaczej zorganizować kolejne podobne sytuacje. Gdy zachowanie zmienia się nagle i wyraźnie bez znanej przyczyny, należy przekazać tę informację rodzinie lub osobie odpowiedzialnej za zlecenie. W opiece nad Seniorem z demencją konkretna obserwacja często daje więcej niż próba przekonania Podopiecznego, że powinien zachowywać się inaczej.